Marmara Üniversitesi
Marmara Üniversitesi Eğitim-Öğretim Bilgi Sistemi

Beden Eğitimi ve Sporda Çocuk Koruma dersinde çocuğun temel hakları bağlamında, onun dinlenme, serbest zamanını değerlendirme, oynama, yaşına uygun fiziksel ve kültürel etkinliklere serbestçe ve tam olarak katılma hakkı ortaya konacaktır. Çocukların fiziksel, sportif, kültürel etkinlik ve faaliyetlere erişimlerinde uygun ve eşit fırsatların sağlanmasının yolları tartışılacaktır. Spor ortamının bu ilkeler çerçevesinde kurulması için sporda koruma politikalarının geliştirilmesi, güvenli ve kapsayıcı spor alanlarının oluşturulmasına yönelik etkileşimli öneriler geliştirilecektir. Çocukların sosyalleşme süreçlerinde önemli rol oynayan spor kültüründe egemen hale gelmiş ve normalleştirilmiş kimi pratiklerin çocuklar açısından oluşturabileceği risk ve tehlikelerin neler olabileceği tartışılacaktır. Güç, prestij, performans, iktidar ilişkileri, başarı odaklılık gibi çocukların iyi olma haline zarar verebilecek zorlayıcı ve baskılayıcı niteliklerin etkilerine değinilecektir. Söz konusu nitelikler ile birlikte sporda bedensel ilişkilerin yaygın yaşanmasından ötürü, bunların çocuklara yönelik şiddet ve istismar risklerini ortaya çıkarma potansiyellerine parmak basılacaktır. Böylece, spordaki antrenör, idareci ve diğer profesyoneller kadar sporcu ve aileleri tarafından da kanıksanmış ve normalleştirilmiş olan şiddet kültüründen çocukları korumanın yollarına dair tartışmalar yapılacaktır.

-

Bu dersin sonunda öğrenciler, 18 yaşın altındaki herkesi çocuk olarak tanımlamayı ve etkili koruma önlemlerinin alınmasının ve çocuk yaş grubunun korumasının yollarını öğrenebilirler. Çocuklara dair hassasiyetlerin arttığı bu dönemde, çocuk korumaya dair çok çeşitli yaklaşımlar ve farklı durumları dikkate alan sistemler geliştirmeye yönelebilirler. Sporcu/çocuk merkezli bir yaklaşımla, onların sportif kariyerlerinin yanında sağlıklı ve refahlarını önceleyen bir yaklaşımı edinebilirler. Çocuklar için güvenli alanlar oluşturmayı, çocuk hakları çerçevesinde gerekli koruma önlemlerinin alınmasını bütüncül bir yaklaşımla gerçekleştirebilirler. Sporda çocuk korumaya bütüncül bir yaklaşım geliştirerek sporda çocuk korumanın temel ilkelerine ilişkin farkındalık düzeylerini arttırabilirler.

Bu ders, teorik bilgiyi pratik beceri ve farkındalıkla birleştiren, katılımcı ve dönüştürücü öğrenme yöntemleri üzerine kuruludur. Öğrencilerin çocuk koruma ilkelerini içselleştirmesi ve bu ilkeleri spor ortamlarında uygulayabilmesi temel hedeftir. 1. Vaka Temelli Öğrenme ve Senaryo Analizi: Gerçek yaşamdan alınmış veya literatürdeki (tezler, makaleler) çocuk koruma ihlali vakalarının detaylı incelenmesi. Öğrenciler, vakaları çocuk hakları, güç dinamikleri ve koruma mekanizmaları açısından analiz eder ve alternatif müdahale stratejileri geliştirir. 2. Uzman Konuşmacılar ve Saha Paylaşımları: Çocuk koruma alanında çalışan avukatlar, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları veya bu konuda politika geliştiren spor federasyonu temsilcilerinin derse davet edilmesi. Ayrıca, deneyimli ve çocuk haklarına duyarlı antrenörlerden saha deneyimlerinin dinlenmesi. 3. Güvenli ve Kapsayıcı Ortam Tasarımı Atölyesi: Fiziksel spor alanlarının (soyunma odaları, duşlar, antrenman sahaları) ve sosyal ortamların (takım içi iletişim, turnuva organizasyonları) çocuklar için nasıl daha güvenli, erişilebilir ve kapsayıcı hale getirilebileceğine dair beyin fırtınası ve proje geliştirme çalışmaları. 4.1. Özel Atölye: Regl Olgusunu Anlamaya ve Anlatmaya Dair Tematik Atölye: Bu uygulamalı atölyede, reglin fizyolojik ve psikolojik göstergeleri, regl okuryazarlığı, sporcu/öğrenci genç kızların bu dönemdeki fiziksel, psikolojik ve kurumsal temel ihtiyaçları ele alınır. Amaç, reglin tabu olmaktan çıkarıldığı, spor ortamlarında güvenli ve destekleyici bir iletişim dilinin ve pratiğinin nasıl geliştirilebileceğine dair farkındalık ve beceri kazandırmaktır. 4.2. Özel Atölye: Takım Değerleri Atölyesi: İstismar, şiddet ve kabul sınaması (hazing) gibi zarar verici mekanizmaların işlendiği haftalardan sonra, bu atölyede odak "neyi reddettiğimizden" "neyi inşa etmek istediğimize" kayar. Kapsayıcı takım iklimi ve dinamiği üzerine; refah, haklar, sevgi, saygı, güven, aidiyet ve kolektif sorumluluk gibi olumlu değerler keşfedilir ve bu değerlere dayalı bir takım sözleşmesi oluşturulur.

Hayır

Türkçe

1) Beter, Ö. (2010). Türkiye ve İngiltere’de Çocuk Koruma Sistemleri. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, Türkiye. 2) Kerr, G., Stirling, A. &MacPherson, E. (2014). A Critical Examination of Child Protection Initiatives in Sport Contexts. Social Sciences:3. 742-757. 3) UNICEF. (2010). Protecting Children from Violence in Sport Are Views with a Focus on İndustrialized Countries. 4) Fasting, K. (2015). Sporda Cinsel Taciz ve İstismar. İçinde: İ. Hacısoftaoğlu, F. Akcan, N. Bulgu (Editörler). Oyunun Ötesinde Spor Sosyolojisi Çalışmaları. Ankara: Nota Bene Yayınları, 211–230. 5) Çetin, E. (2019). Türkiye’de Bireysel Sporlarda Çocuk İstismarı: Elit Sporcular Örneği. Doktora Tezi, Gedik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye. 6) Dağlı, T. (Ed.) (2015). Çocuğa Yönelik Şiddet ve Çocuğun Korunması. ÇOKMED. 7) Elmas, S. (2022). Hegemonik Erkeklik ve Homososyalite Bağlamında Takım Sporlarında Kabul Sınaması. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

-

• Beden Eğitimi ve Sporda Çocuk Koruma ile ilgili temel kavramları öğrenir
• Spordaki şiddetin toplumsal ve kültürel bağlamlarda nasıl kurumsallaştığını kavrar
• Sporda çocuk koruma ile ilgili yeni yaklaşımları öğrenir
• Beden eğitimi ortamında ve spor alanında çocuklarla nasıl temas, iletişim ve bağ kurulacağının farkına varır.
• Sporcu/öğrenci/çocuk merkezli ve hak temelli bir yaklaşımla, onların sağlıklı ve refahlarını önceleyen bir bakış açısı kazanır.