Marmara Üniversitesi
Marmara Üniversitesi Eğitim-Öğretim Bilgi Sistemi

Programlar Hakkında Bilgi

Lisans - Fen-Edebiyat Fakültesi - Kimya

Müfredat Adı Ders Kodu Ders Adı Ders Türü Dönem AKTS Teorik Uygulama
Lisans %30 - 2013 KMY4559 Radyasyondan Korunma ve Nükleer Enerji Seçmeli 7 3,00 2 0

Dersin İçeriği

Dersin Amacı

Günümüzde canlılar daha fazla radyasyona maruz kalmaktadırlar. Dolayısıyla radyasyon ile ilgili en temel bilgilerin öğrenilmesi hayati öneme sahiptir. Bu dersin amacı kimya bölümünde okuyorum diyen her öğrencimizin kesinlikle bilmesi gereken radyasyon ve nükleer enerji konularında bilgilendirmektir.

Öğrenim Türü

-

Dersin İçeriği

1 Radyasyon nedir, bir maddenin radyasyon yaymasına sebep nedir, radyasyon çeşitleri nelerdir? Radyasyona maruz kalan malzemede ne gibi değişiklikler gözlenir? Radyokimya, Radyobiyoloji. 2 Bir örnekte kaç çeşit radyoaktif madde olduğu nasıl belirlenir? Radyasyon doz birimleri ve radyasyonun ölçülmesi. Radyasyon ölçer alet nasıl bir mekanizma ile çalışır? Radyasyon tespiti durumunda neler yapılmalıdır? 3 Radyasyona maruz kalan eşyada ne tür belirtiler gözlenir? Radyasyon yaralanmaları ve korunma yöntemleri. Radyasyon çocuklar için daha tehlikelidir, neden? 4 Radyasyon çeşitlerine göre koruyucu zırh malzemelerin hazırlanması. 5 İnşaata başlamadan önce temelde radon gazı ölçümleri yapılmalıdır, neden? Eğer radon gazı çıkışı varsa teknik çözüm nedir? 6 Neden iyotlu tuz tüketmeliyiz. Nükleer tehlikelerde radyoaktif iyot tehlikesi ve korunma çaresi. Japonlar kısacık boylarını nasıl uzatmıştır? 7 Radyoaktif atıklar, radyoaktif hastane atıklarının zararsız hale getirilmesi. 9 Radyoiyot tedavisi görmüş hastalara acil müdahale ve ölmesi durumunda yapılması gerekenler nelerdir. 10 X ışınlarının keşfi ve sonuçları. 11- Radyoaktivitenin keşfi; Doğadaki radyoaktif maddeler, doğal ve yapay radyo elementler. 12- Bozunma biçimleri; Alfa, Beta bozunmaları, Gama geçişleri. 13- Nükleer reaksiyonların mekanizmaları; Nükleer fisyon (Atom bombası) yakıt maddesi Uranyum, uranyum zenginleştirmesi, Moderatörler ve soğutucular, Nükleer reaktör atıkları, nükleer fisyon reaktörleri ile elektrik enerjisi üretimi. 14- Nükleer füzyon, termonükleer reaksiyonlar, güneşteki enerji, Hidrojen bombası, Nükleer füzyon ve Güneş, Soğuk füzyon. 15- Kontrollü termonükleer reaktör arayışları, ITER (International Tokamak projesi).

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Slayt yansısı, gösterimler, kara tahta notları ve tartışmayla desteklenmiş konu anlatımı

Staj Durumu

Yok

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

1. C.S. Kaliprasad, P.R. Vinutha and Y. Narayana, Natural Radionuclides and Radon Exhalation Rate in the Soils of Cauvery River Basin, Air, Soil and Water Research 10 (2017) 1-7. 2. Prof.Dr. Ali Rıza Berkem, Çekirdek Kimyası ve Radyokimya, İstanbul Universitesi yayın no:3631, 1992. 3. Dr. Arif Bozbıyık, Dr. Çağlar Özdemir, Dr. İ. Hamit Hancı, Radyasyon Yaralanmaları ve Korunma Yöntemleri, sted 2002 • cilt 11 • sayı 7 • 272- 274. 4. EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ RADYASYON GÜVENLİĞİ EL KİTABI, 2014. 5. Hiroshi Sekimoto, COE-INES Tokyo Institute of Technology, Nuclear Reactor Theory, Copyright © 2007 The 21st Century Center of Excellence Program, ISBN978-4-903054-11-7 C3058, http://www.nr.titech.ac.jp/coe21/eng/events/NuclReactorTheoryTextbook.pdf.

Dersin Web Sayfası

YOK

Öğrenme Çıktıları

  • Radyasyon kaynaklarını bilir (PÇ1, PÇ2)
  • Nükleer enerjinin ve radyasyonun tehlike ve faydalarını anlar (PÇ2)
  • Radyasyon birimini bilir (PÇ2)
  • Radyasyonun madde ile etkileşimlerini tanımlayabilir (PÇ2)
  • Radyasyon kullanarak bir çalışmayı dizayn edebilir (PÇ2)

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Teorik
1 Radyoaktivitenin keşfi; Doğadaki radyoaktif maddeler, doğal ve yapay radyoelementler, Technetium ve Promethium. Transuranyum elementlerinin üretimi. Elementlerin periyodik tablosunun daha fazla uzaması, Aktinitlerin ve Transactinidlerin özellikleri
2 Radyasyon çeşitleri, Dış ve iç radyasyon kaynakları, Radyoaktif bozunma ve hızları, Radyoaktif bozunma kanunu, Yarı ömür hesaplaması. Nükleer kararlılık; Kararlı izotopların oranları. Radyonüklidlerin doğal sularla reaksiyonları, Radyonüklidlerin toprak bileşenleri ile etkileşimleri, Biyosferdeki radyonüklidler.
3 Bozunma biçimleri; Alfa, Beta bozunmaları, Gama geçişleri, Proton bozunması ve diğer nadir bozunmalar, Kendiliğinden fisyon. Nükleer radyasyon; Alfa, Beta radyasyonları, Gama Radyasyon, Nötronlar, Atomlar ve moleküllerdeki kısa ömürlü temel parçacıklar.
4 Nükleer radyasyonun ölçülmesi; Aktivite ve sayım hızı, Gazlı detektörler, Sintilasyon detektörleri, Yarı iletken dedektörler, Dedektör seçimi, Spektrometre, Nötron tespiti ve ölçümü.
5 Radyoaktif maddelerin kullanımı; Radyokimyasal Karbon-14 tarihlendirme yöntemi. Nükleer yöntemlerle tarihlendirme, Anne / kız nüklid çiftleri. Radyonüklidlerin kimyası, kısa ömürlü radyonüklidler ve taşıyıcıların rolü, radyoaktif maddelerin mikro miktarları, radyokolloidler.
6 Radyoanaliz; Doğal radyoaktivite analizi; Nötron aktivasyon analizi, Yüklü parçacıklarla aktivasyon, Fotonlarla aktivasyon, İzotop seyreltme analizi, Radyometrik yöntemler.
7 Yaşam bilimlerinde radyonüklidler; Nükleer tıpta kullanılan radyonüklidler: Single Photon Emission Tomography (SPET), Pozitron Emisyon Tomografisi (PET). Radyonüklitlerin diğer teknik ve endüstriyel uygulamaları; Radiotracer teknikleri, Radyasyonun soğurulması ve saçılması.
8 Ara Sınav Haftası
9 Dozimetri ve radyasyondan korunma; İnsan, hayvan ve bitki hücrelerine radyasyonun etkileri, Radyasyon çocuklar için neden daha tehlikelidir? Güvenlik önerileri, Güvenlik düzenlemeleri, Bina yapmadan önce temelde radon gazı ölçümlerinin önemi, Radyasyon tespit edildiğinde ne yapmalıdır? Radyoaktif hastane atıkları.
10 Nükleer reaksiyonlar ve enerji, Mono ve binükleer reaksiyonlar, Nükleer reaksiyonların verimi, Radyoaktif mermilerin neden olduğu nükleer reaksiyonlar, indüklenmiş transmutasyon, Fotonükleer reaksiyonlar, Nükleer radyasyon ile enerji üretimi.
11 Nükleer reaksiyonların mekanizmaları; Nükleer fisyon, Nükleer fisyon esaslı enerji santralleri ile elektrik enerjisi üretimi, Atom bombası. Nükleer fisyon reaktörleri, Moderatörler ve soğutucular, Nükleer reaktör atıkları.
12 Nükleer füzyon-termonükleer reaksiyonlar, Hidrojen bombası, Nükleer füzyon ve Güneş, Soğuk füzyon, Kontrollü termonükleer reaktörler, ITER (International Tokamak Experimental Reactor) projesi.
13 Nükleer yakıt ve yakıt serileri, Uranyum ve uranyum bileşiklerinin üretimi, Yakıt elemanları, Nükleer patlayıcılar, Nükleer reaksiyonların kimyasal etkileri; Uyarma etkileri, Gazlar ve sıvılar, Katılar.
14 Nükleer özelliklere kimyasal bağın etkisi; Kimyasal bağlanmaya yarı ömürlerin etkisi, Radyasyon salınımına kimyasal bağlanmanın etkisi, Mossbauer Spektrometresi. Radyo izleyicilerin kimyada uygulamaları; Kimyasal dengeler ve kimyasal bağlar, Homojen ve heterojen sistemlerde reaksiyon mekanizmaları.
15 Nükleer reaksiyonların uygulamaları ve etkileri; Radyoaktivitenin saptanması, Nükleer Tıp; Radyoizotop kullanarak radyasyonun kullanımı, kanseri tedavisi, Radyasyonun biyolojik etkileri, Radyasyon dozu, Yoğunluk ve mesafe, Nükleer reaktörlerde radyonüklidlerin ve etiketli bileşiklerin üretimi.
16 Ders Çalışma Haftası
17 Yarı Yıl Sonu Sınavı

Değerlendirme

Değerlendirme Değer
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Değer
Final Sınavı 100

Öğrenci İş Yükü Hesabı

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ders Öncesi/Sonrası Bireysel Çalışma 14 2 28
Ödev ve Hazırlığı 1 5 5
Seminer ve Hazırlığı 1 5 5
Araştırma ve Hazırlığı 1 5 5
Arasınav ve Hazırlığı 1 10 10
Final ve Hazırlığı 1 10 10

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

ÖÇ1
ÖÇ2
ÖÇ3
ÖÇ4
ÖÇ5